Gry, do kt贸rych stale wracamy

wtorek, 1 pa藕dziernika 2019
Share

Co sprawia, 偶e nie potrafimy rozsta膰 si臋 z pewnymi grami i ci膮gle do nich wracamy?

馃帶 Tu znajdziesz wersje podcastowe

Spotify:聽https://spoti.fi/2mDZop7聽/ Apple:聽https://apple.co/2puRSxO

Listen to “Gry, do kt贸rych stale wracamy” on Spreaker.


馃摪 Wersja tekstowa

Ka偶dy miesi膮c to przynajmniej kilka nowych wartych uwagi tytu艂贸w growych, kt贸re powinny wyl膮dowa膰 na moim pulpicie w formie skr贸tu albo ekranie g艂贸wnym po odpaleniu mojego Playstation. To mainstreamowe produkcje albo niezale偶ne pere艂ki, z kt贸rych ka偶da mog艂aby mnie nauczy膰 czego艣 nowego 鈥 o opowiadaniu historii i o projektowaniu gier. I takie te偶 podj膮艂em sam ze sob膮 postanowienie: chcesz si臋 uczy膰 storytellingu i game designu? Graj w jak najwi臋cej gier, w kt贸re wiesz, 偶e warto zagra膰. Poszerzaj horyzonty, buduj wyobra藕ni臋, zdobywaj narz臋dzia.

Ale kiedy spojrz臋 na tytu艂y, kt贸re trzymam na dysku twardym swojego PCta i konsoli, to w wi臋kszo艣ci s膮 to gry, kt贸re ju偶 dobrze znam i ogra艂em na dziesi膮tki sposob贸w:聽

BioShock 1 i 2, Fallout: New Vegas (z modami), Deus Ex: Mankind Divided. X-Com 2. Total War: Shogun 2. Civilization V. Horizon Zero Dawn. GTA V (z modami). A dopiero co sko艅czy艂em zabaw臋 z Planescape: Torment i Star Wars: Knights of the Old Republic.

Mo偶na powiedzie膰, 偶e trzymam si臋 twardo nie艣miertelnej zasady in偶yniera Mamonia i najbardziej lubi臋 te gry, kt贸re ju偶 znam. A ka偶dy ten tytu艂 blokuje mi wolne bloki czasu, kt贸re przecie偶 powinny stanowi膰 miejsce na ogrywanie nowych, 艣wie偶ych tytu艂贸w. Zada艂em wi臋c sobie pytanie: czemu jest ca艂y szereg gier 鈥 starszych i nie tak starych 鈥 do kt贸rych po prostu chc臋 wraca膰, znajduj膮c w tym tyle przyjemno艣ci?

I odpowied藕 podsun膮艂 mi niedawny artyku艂 w serwisie Polygon: dlaczego pewne gry sprawiaj膮, 偶e czujemy si臋 jak w domu, kiedy w nie gramy?

Autor pisze w nim o swojej mi艂o艣ci do Zeldy: Breath of the Wild, czyli najlepszej gry, w kt贸r膮 nigdy nie gra艂em i p臋ka mi serce z tego powodu, bo nie mam Nintendo Switch, ale nie o tym. Nast臋pnie si臋ga po komentarz game designerki i psycholo偶ki, kt贸ra t艂umaczy dlaczego otoczenie i postaci w tej grze sprawiaj膮, 偶e autor graj膮c w ni膮 czuje si臋鈥 jak w domu.

Postanowi艂em poci膮gn膮膰 ten temat dalej i nieco pog艂臋bi膰, si臋gaj膮c po komentarz mojego kolegi, psychologa i psychiatry Adama Be艂dy, kt贸ry fantastycznie czerpie w艂a艣nie z psychologii oraz neurobiologii, t艂umacz膮c dlaczego gry wideo wp艂ywaj膮 w taki, a nie inny spos贸b. Szereg jego artyku艂贸w mo偶ecie znale藕膰 w serwisie GryOnline.pl, do kt贸rych gor膮co zapraszam.聽

Da艂em Adamowi zadanie: wyja艣nij mi, jak naukowiec, co sprawia, 偶e nie potrafi臋 rozsta膰 si臋 z pewnymi grami i 偶e wracam do nich nawet wtedy, kiedy wyd艂u偶a si臋 kolejka soczystych nowo艣ci walcz膮cych o moj膮 uwag臋.

UWAGA! Wypowiedzi Adama znajduj膮聽si臋 w wersji vlogowej i podcastowej 鈥 nie transkrybowa艂em ich do wersji na blogu.

呕eby to zilustrowa膰, si臋gnijmy po Fallouta. I mam na my艣li zar贸wno Fallouta 1 i 2 jeszcze od studia Black Isle, czyli dwie gry, w kt贸re gram od 20 lat. Nie 偶artuj臋. Do 偶adnej serii nie wracam tak cz臋sto i tak d艂ugo. Oraz Fallouta 3 i 4 od studia Bethesda i New Vegas od Obsidian. Zreszt膮, przy Falloucie 3 uda艂o mi si臋 pobi膰 rekord w d艂ugo艣ci grania non-stop w listopadzie 2008 roku, w noc, w kt贸r膮 Barack Obama zosta艂 wybrany na prezydenta Stan贸w Zjednoczonych. Pomy艣la艂em, 偶e warto to uczci膰 graj膮c dalej i tak zesz艂o 艂膮cznie jakie艣鈥 nie wiem鈥 11 godzin? Takich rzeczy si臋 nie zapomina.

W ka偶dym razie. Kiedy my艣l臋 o tym, czemu wracam do Fallout贸w, bardziej oczywista odpowied藕 nasuwa si臋 sama: bo to fantastyczne, w du偶ej mierze otwarte 艣wiaty, nielinearna przygoda, przez kt贸r膮 nikt nie prowadzi mnie na si艂臋 jak po sznurku oraz daje przyjemno艣膰 z odkrywania: lokacji, smaczk贸w, nowych konfiguracji umiej臋tno艣ci i statystyk postaci. To ta odpowied藕 oczywista.

Ta mniej oczywista brzmi: bo jestem wi臋藕niem nostalgii. A kiedy gram w Fallouta, wracaj膮 do mnie te stany emocjonalne, wspomnienia i okoliczno艣ci, kt贸re towarzyszy艂y mi wiele lat temu: kiedy unika艂em chodzenia na rekolekcje w 鈥99, 偶eby gra膰 w Fallouta 1; kiedy przegryza艂em kabel od myszki, gdy moja posta膰 umiera艂a od napromieniowania w Falloucie 2, bo m贸j angielski by艂 za s艂aby, 偶eby zrozumie膰, co si臋 odjaniepawla. I kiedy mog艂em zarwa膰 ca艂膮 noc i jeszcze p贸艂 dnia, graj膮c w Fallouta 3 i nie ponie艣膰 z tego tytu艂u konsekwencji, bo moje studia i tak by艂y ju偶 w rozsypce.

Oto nostalgia. Jest w moim 偶yciu kilka gier i na pewno w Waszych te偶, kt贸re podobnie jak utwory muzyczne, zapisa艂y w sobie m贸j przesz艂y stan ducha. I graj膮c w nie, pr贸buje, jakkolwiek, odtworzy膰 to, co czu艂em kiedy艣.聽

Wi臋c nostalgia, kt贸ra stymuluje m贸j uk艂ad nagrody. Co jeszcze? Jak sugeruje autor artyku艂u w Polygon, efekt ekspozycji. Tzn. im cz臋艣ciej wchodzimy w kontakt z konkretnym bod藕cem, tym bardziej si臋聽do niego przyzwyczajamy i tym wi臋ksz膮 sympati膮 go darzymy. Tak jest np. z grami z serii Civilization, Total War, czy Starcraft 鈥 strategiami, w kt贸rych pr贸g wej艣cia dla gracza umieszczony jest do艣膰 wysoko, tzn. trudno jest na wst臋pie opanowa膰 podstawy ich mechaniki, jest to do艣膰 czasoch艂onne, a jeszcze trudniej dotrze膰 do punktu, w kt贸rym mo偶na uzna膰, 偶e jest si臋 w nie po prostu dobrym. Ja ch臋tnie wracam do tych gier, bo chocia偶 ci臋偶ko by艂o mi si臋 z nimi polubi膰, to teraz 鈥 gdy ogrywam je ponownie i ponownie 鈥 czuj臋 si臋聽za ka偶dym razem lepszy ni偶 poprzednio. Bo ju偶 je znam. A jednocze艣nie, boj臋聽si臋 inwestowa膰 czas w inne, tak偶e z艂o偶one strategie, bo wiem, 偶e du偶o czasu zajmie ich zrozumienie. Wi臋c zostaj臋 bezpiecznie przy tym, co znam, a 偶e to znam, to lubi臋聽to bardziej i bardziej z ka偶d膮 kolejn膮 rozgrywk膮, bo przecie偶 efekt ten si臋 kumuluje.

Jest co艣 jeszcze. Gry, kt贸re wymieni艂em przed chwil膮, jak Civilization, Total War, czy Starcraft to strategie, kt贸re oferuj膮 mnogo艣膰 zmiennych i r贸偶nych konfiguracji. De facto s膮 grami o emergentnym charakterze, tzn. takimi, w kt贸rych to gracz sam opowiada histori臋 swoimi dzia艂aniami. Podobnie wspomniane Fallouty, czy Minecraft, Fortnite albo GTA V. Moje rozgrywki mog膮 potoczy膰 si臋 w nich w spos贸b, kt贸rego nigdy bym nie przewidzia艂. 呕aden gracz nie prze偶yje dok艂adnie tego samego co inny, a moja kolejna rozgrywka zawsze b臋dzie r贸偶ni膰 si臋聽od poprzedniej 鈥 mniej b膮d藕 bardziej.

Zostawiam na koniec co艣 jeszcze, co nie jest ju偶 koncepcj膮 psychologiczn膮, a raczej socjologiczn膮. Tzw. trzecie miejsce. To termin okre艣laj膮cy przestrze艅, kt贸ra nie jest ani pierwszym miejscem, czyli naszym domem, ani drugim miejscem, czyli nasz膮 prac膮. Dwiema przestrzeniami, w kt贸rych sp臋dzamy najwi臋cej czasu. Ta trzecia, wg ameryka艅skiego socjologa Raya Oldenburga, jest miejscem odpoczynku od rutynowych czynno艣ci. Neutraln膮 przestrzeni膮, w kt贸rej mog臋 nabra膰 oddechu. I kt贸r膮 mo偶e stanowi膰 przestrze艅 wirtualna, jak gry wideo.

Dlatego tak, jak autor artyku艂u na Polygon zwierza si臋, 偶e powr贸t do znajomych okolic i postaci w Zelda: Breath of the Wild to dla niego b艂ogo艣膰 i komfort, jak gdyby wr贸ci艂 do domu po bardzo d艂ugiej i wyczerpuj膮cej podr贸偶y, tak dla mnie powr贸t do krainy Skyrim, do renesansowej Wenecji w Assasin鈥檚 Creed II, czy do Oxenfurtu w Wied藕minie 3 jest jak moje trzecie miejsce. Przestrze艅, kt贸r膮 doskonale znam i kt贸ra mo偶e nie zawsze jest bezpieczna, ale pozwala mi na eskapizm: zachwyt otoczeniem, architektur膮, przyrod膮, drobiazgami, kt贸re zapami臋ta艂em i kt贸rych odtwarzanie przed moimi oczami w czasie rzeczywistymi, a nie w wyobra藕ni pozwala mi poczu膰鈥 relaks. I odczu膰, 偶e to przestrze艅 tylko dla mnie.

Wi臋c鈥 czy powr贸t po raz kolejny i kolejny do starych strzelanek, klasycznych, izometrycznych gier RPG na silniku Infinite czy kochanych, starych dobrych Heroes贸w jest rzeczywi艣cie marnowaniem czasu? Czy to tylko nostalgia i s艂abo艣膰 do tego co znam i ju偶 lubi臋?

Postawi臋 pytanie inaczej. Je偶eli na moje twardy dysk b臋d膮 trafia膰 wy艂膮cznie te gry, od kt贸rych powinienem si臋 uczy膰 鈥 czy to nie odbierze mi聽 przyjemno艣ci z grania w gry po prostu i nie stanie przykrym obowi膮zkiem? Przecie偶 gry to na pierwszym i na ostatnim miejscu rozrywka i wyzwalacz pok艂ad贸w przyjemno艣ci.

Poza tym tytu艂y do kt贸rych wracam pozostaj膮 w gronie najlepszych w historii gamingu. Mo偶e je偶eli mo偶na si臋聽czego艣 nauczy膰 nt. projektowania gier, to w艂a艣nie od nich?

Chcesz odwiedzi膰 inne planety w Uk艂adzie?

Je偶eli lubisz ruchome obrazki, efekty CGI i charyzmatycznego prowadz膮cego.
Je偶eli doceniasz to co robi臋, chcesz mnie wesprze膰 i mie膰 wp艂yw na B/S.
Je偶eli potrzebne Ci ma艂e, regularne dawki wysokooktanowej inspiracji.
Je偶eli moja twarz Ci臋 bawi, a w膮tpliwej jako艣ci humor intryguje.
Je偶eli pasjonuje Ci臋 m膮dre i nowoczesne zarz膮dzanie i sektory kreatywne.
Je偶eli wiesz, 偶e Twoja dzia艂alno艣膰 powinna by膰 bardziej bez schematu.